Ngược lại, trong những sự kiện lớn, thấy ông xuất hiện rất tự tín? Khi phần lý trí lên cao tôi tìm được sức mạnh, tình cảm được chữa lành khi lấy vợ, sức mạnh tinh thần càng ngày càng phát triển
Khi mình nói ra với tấm lòng ngay thẳng, công bằng, có lương tâm và nghĩa vụ thì khó khăn có, nhưng không dài, và mình sẽ được hiểu.
Từ đó sinh ra nạn móc túi, côn đồ, con gái mặc áo dài cũng đánh nhau trong học đường… Khi xã hội thiếu nền tảng quan trọng nhất là sự chân thực thì làm sao thúc đẩy sự miễn thứ, độ lượng và cảm thông? Theo ông, phát triển kinh tế phụ thuộc rất nhiều vào vốn tầng lớp? Khi đi tìm các giá trị kinh tế, chúng ta phải quay trở lại giá trị nền móng, đó là đạo đức cá nhân chủ nghĩa.
Đây cũng là nơi giúp nhau trao đổi nghề, luật pháp, cuộc sống… Tôi làm việc ấy với một tâm can cho đi mà không cần nhận lại, tôi muốn gieo ý thức đó cho những người trẻ.
Khi chạm đến những lợi quyền sát sườn sẽ xuất hiện nói xấu, đương đầu rất nặng nề. Vậy thành trì cuối cùng mà ông trông cậy để có thể gầy dựng lại niềm tin là gì? Muốn thay đổi điều này phải thay đổi cách giáo dục, bắt đầu từ gia đình. Tôi biết tôi ở đâu, và phải làm gì để xứng đáng với nhân phẩm của mình. Con người có một số đặc tính căn bản, giáo dục phải khai triển nó lên. Nếu tâm không rộng, trí không cao, sẽ không làm ăn được với người có tầm cỡ.
Tôi là người mà tình cảm và lý trí không khớp nhau, rất dễ xúc động, luôn khám phá cái tinh tuyền của lý trí và tình cảm nên… dễ bị “té” lắm.
Tại sao một trí thức từng trải qua 12 năm cải tạo như ông lại dám phê phán trực diện những sai trái của bộ máy kinh tế một thời? Tôi đóng góp tình thực, xây dựng, có nhân, không ác nghiệt.
Tật gù lưng làm tôi bị sốc, mặc cảm tự ti nên tình cảm cũng bị teo đi. Nếu chỉ nhìn vào lịch sử, lấy những cái mà người chết đã thực hành và đem ra áp dụng với người sống sẽ bị người sống phản đối. Sự toan lo của người mẹ khiến con nhận ra đó là mẹ, và lòng kính trọng được sinh ra. Người ta cứ phải nói tốt trong khi phải sống không tốt vì thiếu thốn cả vật chất, tinh thần.
Các nước phương Tây phải trải qua 40 năm mới có được quy trình quản trị khoa học. Bản thân tôi là tình nhân cảm, thường chấp nhận hy sinh, thua thiệt, nhưng đến lúc tình cảm lấn át quá thì lý trí sẽ mách bảo, không để lại lỗi lầm.
Về công nghiệp, phải kiểm soát được nguồn tiền, có một nền văn hóa và quản trị khoa học, xuất hành từ những doanh nghiệp tư nhân kinh dinh từ đồng bạc của chính mình. Trong bất kỳ cảnh ngộ gieo neo nào, hay khi bị phán xét, tâm hồn tôi cũng thư thái. Cũng nhờ thời gian du học ở đại học Harvard, sống với người Mỹ nhiều, từ năm 1965 – 1973, những tổn thương dần lành.
Ngày xưa khi bước vào nghề tôi cứ lo với những tri thức, khi tri thức và luật pháp bị vi phạm, tôi dần khám phá ra sự vi phạm ấy do lòng người. Nếu còn lương tâm kiên cố họ không kiếm tiền kiểu đó. Sống tốt cho người ta sự lạc quan. Cho nên, thời gian trong tù trở nên có ích, không phải đọa đày, đó là cách tôi nhìn. Lý trí phải vọt lên, tạo ra công mạnh ý thức.
Nhìn vào danh sách những người giàu nhất Việt Nam, có thể thấy ít những nhà sản xuất. Khi mà đạo đức không còn được tuân giữ, ăn được của người khác là mừng lắm, không làm cho người ta áy náy lương tâm thì mọi hiệp đồng cũng vô nghĩa. Nhóm chuyên gia Thứ Sáu trong đó có ông đã góp phần hăng hái trong cuộc đổi mới kinh tế lần thứ nhất.
Con người là kết tinh và thăng hoa của tình ái gia đình. Vì thiếu thốn mà người ta không muốn người khác hơn mình, thấy người khác sung sướng chịu không được, sinh ra dòm nom lẫn nhau, bắt người ta phải nói dối, nói xấu lẫn nhau. Sản xuất phát triển sẽ kéo theo dịch vụ ngày một mạnh, từ đó mới xuất khẩu được. Biết hổ hang là bản năng của con người.
Vì sao ở thời khắc đó, những người trí thức thuộc chế độ cũ như ông lại được trọng dụng, và có tiếng nói thiết thực, hiệu quả? Điều gì đã làm nên bản lĩnh con người ông? Tôi là người ý chí nghị lực rất mạnh, vì tôi là người có tật.
Xã hội muốn phát triển vững bền, cần có những giá trị cộng đồng được dấn như những giá trị điển hình cho sức mạnh quốc gia. Khi yêu, sẽ biết bảo vệ, đấu tranh để sống còn. Khi sản xuất mạnh, ngân hàng tiêu thụ được tiền, thoạt đầu tư lại cho sinh sản, đầu tư thúc đẩy văn hóa ý thức… Về nông nghiệp, bốn nhà là nhà nước, nông gia, nhà công nghiệp, nhà xuất khẩu phải “chơi” được với nhau thì nông nghiệp mới “bốc” lên được.
Chất lượng cuộc sống cũng như khả năng cạnh tranh của một quốc gia tùy thuộc đặc tính văn hóa độc đáo lan tỏa trong nhà nước ấy, đó là chừng độ tin cẩn nhau trong từng lớp.
Có như vậy thì con gái mới nói hết được với mẹ, giữa mẹ và con có một sự giao lưu, an ủi, đỡ đần, quý mến. Ít ai biết ông đã nếm trải đủ mùi cay đắng của tù đày, tự ti khuyết tật, nỗi mất mát trong mối tình đầu… trước khi trở thành điểm tựa tinh thần của bao người.
Làm thế nào để có được một nền kinh tế khỏe? Trong môi trường mà những giá trị ảo lên ngôi sẽ tạo ra một từng lớp trọng đồng bạc, trọng vật chất chứ không trọng đạo đức, cũng không tôn trọng cách kiếm tiền. Những doanh nghiệp nhà nước thường chỉ bám vào nhiệm vụ chính là phục vụ kế hoạch chính trị, từng lớp, mà không làm cái đáng lẽ phải làm là sinh sản để kiếm lời.
Đi sâu vào gia đình, tôi nhận ra vai trò của các bà mẹ cho hạnh phúc của gia đình và cho sự phát triển của từng lớp. Phải đi vào sâu xa của con người để khám phá, phải coi gia đình là cái gốc, phải kích thích ái tình gia đình.
Khi hổ thẹn, người ta sẽ nói thật. Nền kinh tế phát triển được là do sự tuân giữ tình nguyện của mỗi người. Nếu người mẹ là cái nôi an toàn, con cái được giáo dưỡng đầy đủ sẽ trở nên những công dân tốt. Ưu thế là để san sẻ, không phải ăn một mình. Ông đánh giá thế nào về khả năng hội nhập của giới luật sư Việt Nam với môi trường luật quốc tế? Trong lĩnh vực kinh dinh, luật sư phải hiểu biết về tổ chức công ty, công việc kinh doanh, hoạt động kinh tế quốc tế, những luật để điều chỉnh hoạt động ấy… Nhưng nhà trường không cung cấp đủ những hiểu biết ấy.
Lúc ấy Việt Nam còn đóng cửa kín mít. HCM, tôi muốn chia sẻ với đội ngũ trẻ cách tư duy pháp lý bằng một tâm sự, một tư chất, óc phân tích. Thứ hai, phải có khả năng phân tích các sự kiện, vấn đề trong các cảnh huống, hoàn cảnh khác nhau và kết nối chúng với luật pháp ứng. Khi ra đời tôi đem những khám phá ấy ra ứng dụng và đã thành công.
Quan sát những gia đình thời nay, có những người rất thành đạt là nhờ có một người mẹ chịu thương chịu khó, biết dạy dỗ con cái. Từng bị phụ bạc, từng mất hết, có bao giờ ông gục ngã? Tôi sống thật nên khó gục ngã lắm. Có cả một cuộc triệt phá văn hóa cũ, cải tạo ruộng đất phá vỡ nền móng giá trị cũ, con tố cha, vợ tố chồng, đạo đức Khổng Mạnh bị đày đọa.
Tôi đã từng khổ cực rất nhiều khi bị phụ tình, đến khi vào tù, nỗi đau ấy lại trở thành phần thưởng, giúp tôi khám phá những bí hiểm của tôn giáo, sống với một tình ái ngốc. Tôi muốn đem kinh nghiệm, kiến thức truyền đạt cho thế hệ trẻ.
Chúng ta vẫn đo quản trị kinh tế theo thước đo khác, làm sao phát triển thành tập đoàn? Ông đã từng cho rằng những vỡ của thị trường địa ốc là do… pháp luật? luật pháp không phải chỉ để trừng phạt những vi phạm, mà phải làm sao để không xảy ra vi phạm. Cả một thời gian dài người ta sống thiếu chân thực, thiếu rộng lượng, thứ lỗi, “chơi” những trò bẩn.
Qua lớp tư duy pháp lý tài chính tại trạng sư đoàn TP. Nhưng tuồng như những giá trị ấy đang bị tổn thương? Chúng ta từng có những giá trị tinh thần đáng quý được kết tinh qua cả một quá trình dài dựng nước và giữ nước, giá trị lớn nhất là niềm tin vào con người, vào sức mạnh dân tộc, sự tin lẫn nhau; sự hỗ tương, đùm bọc lẫn nhau, lá lành đùm lá rách; tinh thần kết đoàn; lòng vị tha, bao dung… Chân dung ký họa luật sư Nguyễn Ngọc Bích Xây dựng niềm tin mất nhiều thời kì và công sức nhưng để mất nó thì rất dễ.
Kim Yến (Sài Gòn tiếp thị). Khi viết sách, viết báo, có bạn đọc yêu thích thật sự, mình được san sớt nhiều lắm. Tình yêu trước hết bắt đầu từ gia đình, bác mẹ, anh em, yêu những gì thân thiết với mình như mảnh vườn, mái nhà của mình, từ đó mới biến thành ái tình quê hương tổ quốc. Một khoảng trống kéo dài trong đào tạo cộng với luật pháp nước ta chưa theo kịp thực tế, nên tự thân mỗi người khi ra hành nghề phải tự bơi, nghề dạy nghề, bị khách hàng mắng mãi cũng tự nhiên giỏi.
Một số doanh nghiệp tư nhân cũng chạy theo doanh nghiệp nhà nước, tìm chỗ quen biết để cậy, chạy chọt dự án. Xin đừng đánh đồng chủ nghĩa “vị kỷ” với cá nhân chủ nghĩa mỗi con người và phê phán nó, như thế là phá hủy những đặc tính tốt đẹp của con người.
Nhưng rất tiếc trường luật không đào tạo trạng sư, mà chỉ đào tạo cán bộ pháp chế. C Law TP. Trong tù tôi đọc rất nhiều sách, học khám phá hai chế độ, khám phá con người, khám phá chính mình.
Điều đó đúng trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, nhưng khi đất nước hòa bình, chúng ta vẫn giữ ý thức này. Máu làm giàu không cần biết tới thiếu sót chứng tỏ rõ ràng họ đã mất đi cái khuôn tự chế ngự của con người. Lại trở lại vấn đề đạo đức. Trong nghề luật, trước hết phải làm người ta tin mình, muốn thế, phải đàng hoàng, có sao nói vậy.
Luật pháp chúng ta thiết lập một mô hình kinh tế từng lớp mới khác với thực tế đang có, công dân và tài sản không gắn với nhau. Một nền kinh tế khỏe phải có nhiều người giàu về sinh sản. Được biết, giá của mỗi giờ tư vấn luật của ông tại văn phòng luật D.
Nếu đạo đức còn, kiên cố họ sẽ phải tự vấn: “Làm thế tội chết!” Đạo đức, tính thiện, tôn giáo trong tâm hồn giúp người ta nghĩ xa, còn nhìn ngắn hạn, giải quyết vấn đề ngắn hạn là tội ác.
Chẳng thể xây dựng pháp luật một cách duy ý chí, mà phải cho một từng lớp đang hoạt động, chú ý đến tâm lý của người thi hành luật. Tình thương yêu, sự khoan thứ của bà ngoại truyền cho mẹ, mẹ truyền cho con là cái nôi, là thành trì chung cục để giữ lại các nền tảng đạo đức.
Đó là niềm vui của tôi, chẳng cần gì nữa. Khi phạm lỗi, biết mình sai và xin lỗi bằng sự tâm thành thì chẳng bao giờ gục ngã. Nếu người ta sống với nhau cởi mở, rõ ràng, vì nhau, thì ái tình sẽ được thăng hoa. Theo ông, Vì sao phép nước không nghiêm? pháp luật của mình thường khởi hành từ những quan chức quốc gia chứ không phải từ thực tế kinh dinh, nên họ đưa ra quan niệm, triết lý trước, sau đó mới xây dựng định chế, cho nên khi đưa vào thực tại sẽ bị vênh, lại phải thay đổi nhiều lần.
Sự công chính là mộc che đỡ, cộng với sự học không ngừng đã giúp tôi đóng góp cho tầng lớp một tấm lòng. Như việc bỏ thuốc độc để giữ rau quả tươi lâu. Vốn tầng lớp chẳng thể có được khi trong xã hội người ta thiếu mất những giá trị nhân bản, đạo đức cá nhân. HCM rất cao, vậy thời gian đâu mà ông viết rất nhiều sách về kinh tế, luật, triết học…? hiện tôi đã giảm công việc.
Tôi là người không ghen tỵ, nhờ thế nhìn người khác rõ hơn.
Quan toà khó áp dụng biện pháp, thiếu minh mẫn công minh nên người dân có thiên hướng khinh tòa án, không tôn kính tòa án như cơ quan tượng trưng cho uy quyền của nhà nước. Tên tuổi doanh nghiệp là kết quả một thương hiệu của nhiều người cùng xây dựng, nếu con người không vững thì làm sao có thương hiệu vững? Hơn nữa, suốt một thời gian dài chúng ta chỉ tôn trọng doanh nghiệp nhà nước.
Khi tâm tĩnh thì trí sáng, khi trí sáng thì càng kích thích sự tìm tòi, khát khao. Một môi trường đầy rẫy sự bất tín thì khó có sự hiệp tác hay tương tác.
Đạo đức cá nhân chủ nghĩa chỉ có được khi mỗi cá nhân có sự chân thực, người này rộng lượng với người khác.
Ở Việt Nam, tầng lớp xây dựng dựa trên cơ bản là chiến đấu. Một nền kinh tế mà ai cũng sử dụng ưu thế để kiếm lời, không phải để san sẻ thì giá lúa cứ tụt mãi thôi. Tác phẩm Tài ba của trạng sư của ông đã trở nên sách gối đầu giường của giới luật sư.
Nếu một từng lớp không rộng lượng sẽ tạo ra dối trá, phục thù, mất đi tính chân thực.
Thời đoạn khó khăn nhất trong thế cuộc tôi là thời gian đi tù từ năm 1976 – 1988, vào tù không bị hối hận giày vò, trái tim không lo âu, thì trí não sáng láng, biết lợi dụng cảnh ngộ để làm cho cuộc sống trong tù trở nên hữu ích.
Một thời gian dài chúng ta đã quan niệm sai về những nguyên lý căn bản về con người. Hồi bé tôi là người năng động và tích cực trong mọi việc, đôi lúc quên đi mình bị gù lưng.
Nhưng khi bị thuộc làu “ Ê, thằng gù!”, mình nhột lắm.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét